Ηλεκτρονικο Περιοδικο των Εκπαιδευτηριων Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ

Ο χρόνος που κυλά…

της Πηνελόπης Λεοντίου

 

Ο χρόνος κυλά… Κι η ροή του απίστευτη, συγκλονιστική. Χείμαρρος η ανάμνηση. Και όσο βαθαίνει, πονά. Μα ο πόνος φέρει αντίδραση… Μάλλον ετούτο είναι το ζητούμενο.

Ενενήντα χρόνια μετά τη Μικρασιατική τραγωδία. Και αν μη τι άλλο όλοι συμφωνούμε πως πρόκειται για μια ανθρώπινη τραγωδία, πέρα και μακριά από πολιτικές και διεθνείς συγκυρίες.

Ας θυμηθούμε  όμως.  Ο νους αναζητά την άκρη του νήματος, για να κινηθεί, να κρίνει και να συγκρίνει… Το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918) βρίσκει την Ελλάδα στις νικήτριες δυνάμεις της Αντάντ. Τα στίγματα του διχασμού, που γεννήθηκε στα πλαίσια της αντιπαράθεσης του βασιλιά Κωνσταντίνου και του πρωθυπουργού Ελ. Βενιζέλου ως προς το ζήτημα της συμμετοχής μας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δείχνουν να παραμερίζονται. Είναι η κατάλληλη στιγμή να γίνει το όραμα πραγματικότητα. Η μεγάλη ιδέα, η κυρίαρχη ιδεολογία του ελληνικού κράτους μπορεί να λάβει σάρκα και οστά, τούτη τη στιγμή της διανομής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μιας και  η τελευταία είναι στο πλευρό των ηττημένων του πολέμου.

Ο Βενιζέλος, τιμονιέρης της ελληνικής αποστολής, στο Συνέδριο της Ειρήνης (1919-1920)  διατυπώνει με σαφήνεια τις διεκδικήσεις του. «Η Ελλάς δεν πηγαίνει όπου της λείπει εθνολογική βάση». Τολμηρές οι διεκδικήσεις και συνάμα –ίσως-προκλητικές για τον ηττημένο, μα απόλυτα λογικές για ένα λαό που ονειρεύεται να εντάξει στα όρια του περιοχές στις οποίες από αρχαιοτάτων χρόνων ζει, αναπτύσσεται και προοδεύει ο ελληνισμός.

Στις 2/15 Μαΐου 1919 ο ελληνικός στρατός αποβιβάζεται στη Σμύρνη. Στο διάγγελμα του Βενιζέλου διαβάζουμε: «Το πλήρωμα του χρόνου ήλθεν. Η Ελλάς εκλήθη υπό του Συνεδρίου της Ειρήνης να καταλάβη την Σμύρνην, ίνα ασφαλίση την τάξιν. Οι ομογενείς εννοούσιν ότι η απόφασις αύτη ελήφθη, διότι εν τη συνειδήσει των διευθυνόντων το Συνέδριον είναι αποφασισμένη η ένωσις της Σμύρνης μετά της Ελλάδας.(…). Την εκδήλωσιν των αισθημάτων τούτων δεν εννοώ βεβαίως να παρεμποδίσω. Αλλά είμαι βέβαιος ότι η εκδήλωσις αύτη δεν θα λάβη χαρακτήρα ούτε εχθρικότητος, ούτε υπεροψίας απέναντι ουδενός των συνοίκων στοιχείων του πληθυσμού. (…) Η Ελληνική ελευθερία θα φέρη προς όλους, ανεξαρτήτως φυλής ή θρησκεύματος την ισότητα και την δικαιοσύνην».

Και οι διεκδικήσεις ικανοποιήθηκαν… Η ανταπόκριση των Μεγάλων Δυνάμεων στις βενιζελικές διεκδικήσεις θεωρήθηκε ως η μεγαλύτερη διπλωματική επιτυχία της εξωτερικής μας πολιτικής. Στις 10 Αυγούστου του 1920 η Συνθήκη των Σεβρών  δημιουργεί την Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών, ικανοποιώντας προαιώνια αιτήματα του ελληνισμού. Ειδικότερα επικυρώνεται η ελληνική κυριαρχία του μεγαλύτερου μέρους της Ανατολικής Θράκης, των Δωδεκανήσων (πλην της Ρόδου, είχε προηγηθεί ελληνοιταλική συμφωνία), της Ίμβρου και της Τενέδου. Ως προς την περιοχή της Σμύρνης  η Ελλάδα θα διατηρούσε  την κατοχή και τη διοίκηση της περιοχής για πέντε χρόνια. Ύστερα από την περίοδο αυτή με δημοψήφισμα θα μπορούσαν οι κάτοικοι της περιοχής να αποφασίσουν την προσάρτηση της περιοχής στην Ελλάδα.

Στο μερίδιο βέβαια της διανομής της Οθωμανικής αυτοκρατορίας δεν ήμασταν μόνοι. Γάλλοι, Άγγλοι, Ιταλοί, εκμεταλλευόμενοι την ιστορική συγκυρία αποκτούν ζώνες επιρροής, οικονομικής διείσδυσης στην Κιλικία (Γάλλοι), στη Νοτιοδυτική Μικρά Ασία (Ιταλοί), στη Μοσούλη (Άγγλοι). Οι Ευρωπαίοι επιπλέον εξασφάλισαν ελεύθερη ναυσιπλοΐα  και αεροπλοΐα στα Στενά και ουσιαστικά δημιούργησαν ένα καθεστώς διεθνούς ελέγχου στα Στενά (Κράτος των Στενών). Διατήρησαν επιπλέον τις διαβόητες «διομολογήσεις», ένα καθεστώς αποικιακής σχεδόν εκμετάλλευσης και ετεροδικίας.

Η «Οθωμανική Αγκινάρα» λοιπόν έχει μοιρασθεί. Η Τουρκία έχει περιορισθεί στην Κεντρική και Βόρεια Ανατολή επισήμως και με την σφραγίδα της διεθνούς κοινότητας. Ωστόσο, ο λαός της Τουρκίας αφυπνισμένος από το εθνικιστικό κίνημα του Κεμάλ Ατατούρκ, αρνείται να δεχθεί τους ταπεινωτικούς όρους της Συνθήκης. Οργανώνουν στην Ανατολή το κίνημα αντίστασης τους. Από  την άλλη  οι Σύμμαχοι της Αντάντ ,προκειμένου να επιβάλουν τους  όρους της συνθήκης στους κεμαλικούς,  χρησιμοποιούν την υπάρχουσα χερσαία δύναμη:  Τον ελληνικό στρατό, ο οποίος προελαύνει προς τα άξενα ενδότερα της Μικράς Ασίας.

Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά στο μικρασιατικό μέτωπο, η Ελλάδα για άλλη μια φορά δοκιμάζεται από τα κατάλοιπα του εθνικού διχασμού. Η απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου, αμέσως μετά το διπλωματικό του θρίαμβο στο προάστιο των Σεβρών, η δολοφονία του Ίωνα  Δραγούμη αποτελούν το προοίμιο μιας δραματικής περιόδου που θα σημαδευτεί από το αίμα και τον ξεριζωμό αθώων ανθρώπων.

Στις εκλογές του 1920 ο θριαμβευτής των Σεβρών, ο  διεθνώς αναγνωρισμένος πολιτικός της Ελλάδας αποδοκιμάζεται από το λαό του. Η εκλογική του ήττα, για την οποία τόσα πολλά έχουν γραφτεί, συνοδεύεται από το αμφισβητούμενο δημοψήφισμα επιστροφής του έκπτωτου- από την εποχή του εθνικού διχασμού- βασιλιά Κωνσταντίνου. Το πρόσχημα πλέον έχει δοθεί στους Συμμάχους, οι οποίοι έχουν ήδη αναθεωρήσει την πολιτική τους στο Μικρασιατικό μέτωπο. Ο γερμανόφιλος βασιλιάς δεν μπορεί να είναι εταίρος των διαπραγματεύσεων τους σε αντίθεση με τον ανερχόμενο ηγέτη του εθνικιστικού κινήματος των Τούρκων Μουσταφά Κεμάλ . Συνάπτουν λοιπόν συμφωνίες μαζί του, με οικονομικά βέβαια ανταλλάγματα, και το καλοκαίρι του 1921 τα γαλλικά και τα ιταλικά στρατεύματα αποχωρούν από τη Μικρά Ασία. Έτσι ο Κεμάλ καθαρίζει τα δευτερεύοντα μέτωπα, ανοίγει δρόμους άνετου ανεφοδιασμού και προλειαίνει διπλωματικά το έδαφος για να συγκεντρώσει τις προσπάθειές του προς τον πιο επικίνδυνο αντίπαλό του, τους Έλληνες, που ως τότε αντιμετωπίζοντας έναν ενοχλητικό ανταρτοπόλεμο, προχωρούσαν ολοένα και πιο βαθιά στο μικρασιατικό έδαφος, κάνοντας ταυτόχρονα δυσκολότερο το δικό τους εφοδιασμό και πιο ευαίσθητα τα πλευρά του πολεμικού μετώπου, άρα και πιο πιθανή μια τελική κατάρρευση.

Και ενώ οι εξελίξεις δείχνουν ξεκάθαρα την έκβαση των γεγονότων το καλοκαίρι του 1921 (Ιούλιος) στην Κιουτάχεια η πολιτική ηγεσία αποφασίζει προέλαση παρά τις ενστάσεις των στρατιωτικών ως προς τη σκοπιμότητα αλλά και τη δυνατότητα του εγχειρήματος.  Ο ελληνικός στρατός αποδείχθηκε πιο άξιος από την ηγεσία του. Έφτασε μέχρι το Σαγγάριο και για λίγο το προσπέρασε.  Ο εχθρός αποσύρθηκε και οχυρώθηκε πέρα από το Σαγγάριο. Άλλη μια κοπιώδης προσπάθεια είχε πέσει στο κενό. Η ηγεσία της ελληνικής στρατιάς αποφάσισε τη σύμπτυξη στη γραμμή Εσκί Σεχίρ – Κιουτάχεια – Αφιόν Καρά Χισάρ. Οι Τούρκοι γιόρτασαν το γεγονός ως μεγάλη νίκη. Αν δεν ήταν νίκη πάντως ήταν η απαρχή αντιστροφής των πολεμικών επιχειρήσεων.

Για ένα περίπου χρόνο η γραμμή του μετώπου έμεινε αμετακίνητη. Οι Έλληνες κατείχαν μια ζώνη 100 περίπου χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ούτε να προελάσουν μπορούσαν ούτε να αποχωρήσουν αποφάσιζαν. Γάλλοι και Ιταλοί έχουν αποχωρήσει, ενώ οι Άγγλοι «αναπαύονται» πολύ πίσω από τη γραμμή των επιχειρήσεων. Παράλληλα η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας επιδεινώνεται και το 1922 έρχεται δυσοίωνο για την ελληνική πλευρά.

Μια τυπική προσπάθεια των Συμμάχων (10/3/1922) για ειρήνευση και ανακωχή δεν έχει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Ο Κεμάλ ενδυναμωμένος αποστέργει. Το ίδιο αποτέλεσμα είχε και το σχέδιο αυτονόμησης της Σμύρνης, σύμφωνα με το οποίο ο ελληνικός στρατός θα αποσύρονταν δίδοντας την εξουσία στους ντόπιους και με αυτό τον τρόπο θα εξέλιπαν οι λόγοι σύγκρουσης Ελλήνων Τούρκων. Όταν μάλιστα άρχισε να επισπεύδεται, το καλοκαίρι του 1922,ήταν αργά. Διαφαίνονταν πια οι δυνατότητες του κεμαλικού εθνικού κινήματος να εκκαθαρίσει την κατάσταση δυναμικά- στρατιωτικά-όπως και είχε αρχίσει. Η σύγκρουση των δύο  λαών είχε εξωθηθεί- κυρίως με τις διώξεις των Ελλήνων από τους Τούρκους ολόκληρη τη δεκαετία 1912-1922 (από την έναρξη  δηλαδή των βαλκανικών πολέμων) και με την προέλαση του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία – σε σημείο που, δύσκολα μπορούσε να υποστηριχθεί η ιδέα της συνοίκησης και να αποφευχθεί η τελική στρατιωτική αναμέτρηση, την ώρα μάλιστα που ο αντίπαλος ένιωθε ικανός να αντεπιτεθεί  και να κερδίσει το έδαφος και το γόητρο που έχανε 3 χρόνια με ήττες και υποχώρηση. Η αντεπίθεση του Κεμάλ εκδηλώθηκε ύστερα από κάποιες παραπλανητικές κρούσεις στις 13/26 Αυγούστου 1922.

Από ελληνική πλευρά δεν είχε εκπονηθεί καν ένα σχέδιο σύμπτυξης μολονότι υπήρχαν πολλές ενδείξεις. Το μέτωπο διασπάσθηκε και άρχισε υποχώρηση που μεταβλήθηκε σε φυγή προς δύο κύριες κατευθύνσεις: προς την Προποντίδα και προς τις δυτικές ακτές. Οι Άγγλοι που ήταν οι επίσημοι σύμμαχοί μας, μολονότι διατηρούσαν στρατό και στόλο στην περιοχή των Στενών δεν κινήθηκαν να βοηθήσουν κάπως την υποχώρηση ή την αποχώρηση του ελληνικού στρατού.

Στις 27 Αυγούστου οι Τούρκοι μπαίνουν στη Σμύρνη.  Ο Ύπατος Αρμοστής, Α. Στεργιάδης, έχει αποχωρήσει την προηγούμενη μέρα. Στις 31/8 άρχισε ο εμπρησμός της πόλης, που εκδηλώθηκε πρώτα στην αρμενική συνοικία. Την επομένη μέρα η Σμύρνη ως κέντρο του Μικρασιατικού ελληνισμού δεν υπάρχει πια.

Αναμφίβολα θλιβερή υπήρξε η μοίρα των αμάχων, του Μικρασιατικού Ελληνισμού, που είχε ζήσει εκεί πάνω από 25 εκατόχρονα θεματοφύλακας και συνεχιστής ενός μεγάλου πολιτισμού. Οι διώξεις, οι βίαιες εκτοπίσεις, οι δολοφονίες είχαν αρχίσει από χρόνια. Όμως  με την  κατάρρευση του μετώπου οι πράξεις βίας κορυφώθηκαν, όταν πια ο εθνικισμός έγινε ασυγκράτητος φανατισμός. Στην προκυμαία της Σμύρνης εκτυλίχθηκαν σκηνές αλλοφροσύνης, καθώς εκεί συνέρρεαν τα πλήθη για να βρουν το δρόμο της σωτηρίας, αλλά τους προλάβαινε η σφαγή. Μπροστά σε αυτή την ανθρώπινη τραγωδία οι επίσημοι σύμμαχοί μας  έμειναν ασυγκίνητοι. Διαβάζουμε χαρακτηριστικά,  στο «συμπλήρωμα εις την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» του  Π. Καρολίδη:

«Οι Σύμμαχοι, και ιδιαιτέρως οι Άγγλοι, επέδειξαν, κατά τας τραγικάς εκείνας στιγμάς, ανήκουστον αναισθησίαν. Τα πληρώματα των εν Σμύρνη ναυλοχούντων πολεμικών των ανέκοπταν τας χείρας και έθραυον τας κεφαλάς των δύστυχων Ελλήνων, που ενόμισαν ότι ηπορούσαν, αποφεύγοντες την τουρκική μάχαιραν, να εύρουν και άσυλον και προσωρινήν φιλοξενίαν εις τα πολεμικά σκάφη(…) Οι Γάλλοι εις τα Μουδανιά, έρριψαν ζεματιστό νερό εις όσους απεπειράθησαν να ανέβουν επί των πλοίων τους. Τέλος ο Αμερικανός πρόξενος εν Σμύρνη, όταν επήγε τότε εις γεύμα όπου ήτο προσκεκλημένος και ο Γάλλος πρόξενος, τον ήκουσε να δικαιολογεί με απερίγραπτον κυνισμόν την επιβράδυνσιν της αφίξεως του: η λέμβος που τον έφερε από το γαλλικόν πλοίον προσέκρουσεν εις πτώματα Ελληνίδων γυναικών που έπλεον εις την παραλίαν»  Αλλά και η μαρτυρία του αμερικανού προξένου Horton είναι συγκλονιστική : « Η πυρπόληση της Σμύρνης και οι σφαγές και βαρύτατες βιαιοπραγίες σε βάρος των χριστιανών κατοίκων έγιναν δυνατά εξαιτίας της αμοιβαίας αντιζηλίας και των αλληλοσυγκρουόμενων εμπορικών συμφερόντων μερικών Χριστιανικών Δυνάμεων και χάρη στην πραγματική βοήθεια, υλική και ηθική που μερικές  από αυτές πρόσφεραν στους Τούρκους (…). Η απόκρυψη των πράξεων ή παραπλανητική παρουσίαση τους με την πρόθεση να επιτύχει κανείς υλικά ωφελήματα ή να περισώσει την περιουσία του, φανερώνει ένα πολύ χαμηλό ηθικό επίπεδο που εμπνέεται από το πνεύμα της εποχής αυτής της εμπορικής συμφεροντολογίας».

Η Μικρασιατική τραγωδία επισφραγίσθηκε από τη Συνθήκη της Λωζάννης (1923).   Το έργο της εκπροσώπησης της Ελλάδας η ελληνική κυβέρνηση το ανέθεσε στον Βενιζέλο. Τραγικός ρόλος για τον οραματιστή της μεγάλης ιδέας  να διαπραγματεύεται  τον οριστικό ακρωτηριασμό της.  Η Ελλάδα διέγραψε την ιδέα που χρόνια ανέτρεφε… Η  Μεγάλη ιδέα έπαψε να είναι το εθνικό όραμα του ελληνισμού.  Εξάλλου τα άρθρα  της συνθήκης περί υποχρεωτικής ανταλλαγής πληθυσμών Ελλάδος –Τουρκίας, αλλά και το ελληνοτουρκικό σύμβολο φιλίας του 1930, έκλεισαν οριστικά το δρόμο σε 1.300.000  Έλληνες της Μικράς Ασίας που κατέφτασαν στην Ελλάδα,  επιζητούσαν  ωστόσο την επιστροφή τους στις πατρίδες τους. Μια ακόμη ανθρώπινη τραγωδία είχε τελειώσει… Και η πολιτική λειτουργώντας ρεαλιστικά, ψυχρά είχε διατελέσει το καθήκον της, το καλύτερο δυνατό. Εξάλλου η διπλωματία και η γεωγραφία δεν έχουν αισθήματα…

Και τώρα που θυμηθήκαμε;  Και τώρα τι;  Οι μνήμες πονούν… κυρίως όταν επαναλαμβάνονται… Μεταλλάσσονται οι όροι, τα πρόσωπα, οι τακτικές, μα το συμφέρον ως έννοια παραμένει το ίδιο, αδυσώπητα,  σκληρό και κυνικό… Το 1922 ήταν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας που σφαγιάσθηκαν, εκδιώχθηκαν, γίναν υποχείριο  λανθασμένων πολιτικών επιλογών και διεθνών συμφερόντων… Και αν τα λάθη είναι ανθρώπινα,  άρα και ανεκτά, οι επιλογές της πολιτικής που κινείται με μοναδικό κριτήριο το κοντόφθαλμο συμφέρον του πλουτισμού, είναι απάνθρωπες. Και για αυτό  καταδικαστέες.

Σήμερα όμως  που θυμόμαστε, θρηνούμε, ανατριχιάζουμε από τις τραγικές λεπτομέρειες των γεγονότων, λογικά γεννιέται το ερώτημα: πώς η ανθρωπότητα χειρίστηκε τέτοιου είδους ανθρώπινες τραγωδίες. Πόσο έμαθε να προστατεύει αντί να θρηνεί; Πόσο τον οδυρμό τον αντικατέστησε η επιλογή, η οποία γεννά μια νέα προοπτική, η οποία δημιουργεί ελπίδα;

Αναρωτιέται,  πραγματικά, κανείς αν αξίζει να θυμάται  ή αν η λησμονιά είναι ρεαλιστικότερη επιλογή… Μοιάζει κατάρα ελληνική (ή μήπως όχι μόνο;) η απαξίωση του ανθρώπου. Και όσο τη συνειδητοποιεί κανείς πονά. Και ο πόνος αντέχεται; Πόσο ακόμη;

Ερωτήματα … άκρως επίκαιρα.   Σήμερα, την εποχή της οικονομικής κρίσης … που λάθη πολλά βαραίνουν τις πλάτες του Νεοέλληνα, και που η ανάγκη της δικαίωσης προβάλλει ως προαπαιτούμενο της συνέχειας, πόσο να θυμάσαι; Γιατί να θυμάσαι; Μοιάζει  κατάρα … Ο «σφαγιασμός»   του σύγχρονου ανθρώπου στα θυσιαστήρια των οικονομικών κρίσεων, των διεθνών συμφερόντων, της ανεργίας, του φανατισμού, του ρατσισμού…. μοιάζει κατάρα. Μα  -αναμφίβολα- είναι επιλογή, και μάλιστα  συστηματικά καλλιεργημένη. Σε έναν κόσμο που επέλεξε και επιλέγει , στο βωμό του εκάστοτε συμφέροντος (οικονομικού, τραπεζικού, γεωγραφικού… τι σημασία έχει εξάλλου) να  λησμονά την αξία του ανθρώπου, να απαξιώνει τον ίδιο τον άνθρωπο …είναι επιλογή… είναι πολιτική… Μα η μνήμη είναι ισχυρή… Κι ο πόνος βίωμα   ικανό να ανατρέψει πολιτικές, επιλογές, στάσεις ζωής… Μάλλον για αυτό αξίζει να θυμόμαστε…

Και ο χρόνος κυλά… Κι η ροή του απίστευτη… Κι η δύναμη του συγκλονιστική, ανατρεπτική  και απρόβλεπτη… Και η ανάμνηση που πονά  γίνεται δύναμη, ακολουθώντας  τη νομοτέλεια της φύσης που αναζητά την ίασή της . Γίνεται  λόγος, όνειρο, δράση, διεκδίκηση, ζωή που αναζητά τη δικαίωση της ύπαρξης της…

90 χρόνια μετά την μικρασιατική – ανθρώπινη – τραγωδία  ευχή,  ανάγκη και στόχος πλέον: να γίνει η μνήμη εφαλτήριο, για να προστατευθεί η ανθρώπινη αξιοπρέπεια …

 

Η Πηνελόπη Λεοντίου είναι φιλόλογος εκπαιδευτικός των Εκπαιδευτηρίων Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ.

Advertisements

Tagged as: , , , , ,

1 Response »

  1. Βεβαίως και πρέπει να θυμόμαστε το παρελθόν , ειδικότερα τέτοια γεγονότα σαν αυτά της Σμύρνης . Τα θέμα είναι πως κάποιοι δεν θυμούνται καθόλου , ή δεν ξέρουν ή δεν τους απασχολεί τίποτα από αυτά, ίσως τώρα εν όψει οικονομικής κρίσης κι όχι μόνο αρχίζουμε σαν μάζα να είμαστε πιο συνειδητοποιημένοι . Οι άνθρωποι πλέον όμως έχουν εξαγριωθεί , ίσως φταίει η παιδεία , και δεν θυμούνται με τέτοιον τρόπο ώστε να διορθώσουν αλλά να εκδικηθούν …. αυτό είναι το πρόβλημα σε όσους θυμούνται ( ένα μεγάλο ποσοστό από αυτούς που θυμούνται).Αυτό που θέλω να πω είναι πως ένα γεγονός από μόνο του δεν σε κάνει να είσαι καλύτερος στο παρόν , το θέμα είναι έχεις διαμορφώσει τέτοιον χαρακτήρα έτσι ώστε το παρελθόν να σε ωθεί σε κάτι πιο σωστό στο παρόν.Επίσης το άρθρο ήταν πολύ ωραίο! Να ανεβάσετε κι άλλα ιστορικά!!!Εμένα μου αρέσουν! 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: