Ηλεκτρονικο Περιοδικο των Εκπαιδευτηριων Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ

Η αίσθηση της ευτυχίας

της Εύης Κανδρή

 

Το 1998 ο Καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, Σέλιγκμαν Μάρτιν (Martin Seligman), συνέλαβε μια ιδέα, που ενώ αρχικά φαινόταν ανατρεπτική, βρήκε πολύ μεγάλη αποδοχή από τον κόσμο. Ο Σέλιγκμαν συνειδητοποιώντας ότι ο κύριος στόχος της ψυχολογίας έως τότε ήταν να θεραπεύει ψυχολογικές διαταραχές και προβλήματα, σκέφτηκε πως θα ήταν ίσως προτιμότερο η ψυχολογία να έχει και έναν νέο στόχο: να κάνει τον φυσιολογικό άνθρωπο, περισσότερο ευτυχισμένο. Καθώς όμως, η έννοια της ευτυχίας είναι υποκειμενική για τον καθένας μας, έπρεπε να βρει τρόπο να άρει αυτή την υποκειμενικότητα της ευτυχίας. Οι έρευνες του, λοιπόν, στράφηκαν στα θετικά συναισθήματα των ανθρώπων, στη διάρκεια τους, και στις διαδικασίες που τα δημιουργούν. Οι έρευνες του κατέληξαν στο συμπέρασμα, ότι οι διαδικασίες που δημιουργούν θετικά συναισθήματα στους ανθρώπους και συνεπώς μας κάνουν ευτυχισμένους, είναι παρόμοιες, όσο διαφορετικοί και αν είμαστε όλοι μεταξύ μας!

Τα αποτελέσματα των ερευνών του έγιναν ευρέως αποδεκτά από την επιστημονική κοινότητα των ψυχολόγων και πολλοί ψυχολόγοι άρχισαν να ερευνούν τον νέο αυτό τομέα της ψυχολογίας. Ο κλάδος αυτός ονομάστηκε Θετική Ψυχολογία. Το μάθημα της θετικής ψυχολογίας είναι το πιο δημοφιλές μάθημα στις σχολές ψυχολογίας, που το παρέχουν.

Στόχος της Θετικής Ψυχολογίας είναι να αναπτύξει τα ταλέντα και τις δυνατότητες των ανθρώπων, να αυξήσει τα θετικά τους συναισθήματα και να συμβάλει στην ευζωία και στην ευημερία τους, σύμφωνα πάντα με την προσωπικότητα του καθενός.

Η κυριότερη αιτία που μας κάνει χαρούμενους και ευτυχισμένους αποδείχτηκε, ότι δεν είναι η υλοποίηση των κλασικών ονείρων που έχουμε όλοι για ένα μεγάλο σπίτι, πολλά χρήματα, κτλ, αλλά κάτι τελείως διαφορετικό: οι κοινωνικές και προσωπικές μας σχέσεις και φιλίες! Οι άνθρωποι δηλαδή που έχουν αναπτύξει ένα κοινωνικό δίκτυο που περιλαμβάνει πολλές φιλίες και επιτυχημένες σχέσεις είναι ευτυχισμένοι, άσχετα με τυχόν οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν, με την απαραίτητη προϋπόθεση φυσικά ότι μπορούν να ικανοποιήσουν τις βασικές βιοτικές τους ανάγκες, δηλαδή τα εισοδήματα τους είναι πάνω από το όριο της φτώχιας.

Ερευνώντας τις αιτίες που μας κάνουν ευτυχισμένους ο Δρ. Μάρτιν Σέλιγκμαν κατέληξε σε τρείς βασικές κατηγορίες, που αντίστοιχα προσφέρουν τρία διαφορετικά είδη ευτυχίας:

Η πρώτη κατηγορία ονομάζεται χαρούμενη ζωή και αφορά στην ζωή που είναι γεμάτη απολαύσεις, δηλαδή καλό φαγητό, διασκέδαση, χρήματα, κτλ. Οι απολαύσεις αυτές δυστυχώς προσφέρουν θετικά συναισθήματα μικρής διάρκειας, όπως για παράδειγμα είναι η απόλαυση ενός καλού γεύματος, που γρήγορα σβήνει και δίνει την θέση της στα βαθύτερα συναισθήματα που κυριαρχούν στον κάθε άνθρωπο. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η δημιουργία προσωπικής σχέσης με έναν πανέμορφο εκπρόσωπο του άλλου φύλου, όπως ένα μοντέλο. Δυστυχώς ακόμη και σε αυτή την περίπτωση μετά από λίγο ο άνθρωπος συνηθίζει την απίστευτη ομορφιά, δεν του κάνει πλέον καμία αίσθηση και επιστρέφει στα επίπεδα ευτυχίας που ένιωθε πριν την σχέση αυτή. Ακόμη και οι άνθρωποι που κερδίζουν το Λαχείο και αποκτούν πολλά χρήματα, ενώ στην αρχή η ευτυχία τους χτυπάει κόκκινο, μετά από λίγο καιρό, επανέρχονται στην αίσθηση/επίπεδο ευτυχίας που είχαν πριν το κερδίσουν. Η ευτυχία λοιπόν δεν εξαρτάται μακροπρόθεσμα από τέτοιες απολαύσεις. Η ευτυχία είναι κάτι μέσα μας και όχι έξω από εμάς. Αυτό είναι πολύ ελπιδοφόρο και θα δούμε πως μπορούμε να το αξιοποιήσουμε παρακάτω, δηλαδή σε συνδυασμό με τα άλλα δύο είδη ευτυχίας.

Η δεύτερη κατηγορία (κατάσταση ευτυχίας) ονομάζεται ευδαιμονική ζωή (ροή) και αφορά στην ζωή που είναι γεμάτη δραστηριότητες οι οποίες προσφέρουν στον άνθρωπο ευδαιμονία. Οι δραστηριότητες αυτές έχουν το χαρακτηριστικό ότι κάνουν τον άνθρωπο που τις βιώνει να χάνει την αίσθηση του χρόνου, ακόμη και αν κατά την διάρκεια τους δεν αισθάνεται την έντονη απόλαυση που προσφέρουν οι δραστηριότητες της πρώτης κατηγορίας. Με άλλα λόγια είναι οι δραστηριότητες που έχουν σχέση με τα προσωπικά πάθη των ανθρώπων για κάτι και τους κάνουν να χάνουν πλήρως την αίσθηση του χρόνου. Συνήθως είναι κάτι στο οποίο έχουν ταλέντο και αισθάνονται ότι το κάνουν πολύ καλά, νιώθουν άνετα. Για παράδειγμα η ζωγραφική, η οδήγηση, ο χορός, η καλή παρέα, μία δουλειά, το διάβασμα κτλ. Για κάθε άνθρωπο είναι κάτι διαφορετικό. Όλοι όμως έχουμε απορροφηθεί κάποια στιγμή από μία δραστηριότητα που μας αρέσει! Η αίσθηση αυτή της ευδαιμονίας, που κάνει τον χρόνο να σταματά, διαρκεί πολύ περισσότερο από την πρώτη κατηγορία, ακόμη και μετά το τέλος της δραστηριότητας, γιατί κάνει τον άνθρωπο δημιουργικό και παραγωγικό προσφέροντας του μια αίσθηση ολοκλήρωσης που διαρκεί και τον γεμίζει. Όσοι έχουν την τύχη να ασκούν ως επάγγελμα το πάθος τους, πάντα νιώθουν καλύτερα, σπάνια κουράζονται και φυσικά είναι πολύ πιο δημιουργικοί και παραγωγικοί από κάποιον που δεν του αρέσει αυτό που κάνει. Συμπερασματικά, αυτό το είδος ευτυχίας διαρκεί περισσότερο ικανοποιώντας βαθύτερες αισθήσεις και ανάγκες του ανθρώπου, κάνοντας τον να νιώθει περισσότερο ολοκληρωμένος μετά το πέρας της συγκεκριμένης ευδαιμονικής δραστηριότητας.

Η τρίτη κατηγορία ονομάζεται ζωή με νόημα. Ο τίτλος ίσως ακούγεται λίγο ουτοπιστικός, αλλά στην ουσία αφορά στην ζωή που είναι γεμάτη δραστηριότητες που δίνουν νόημα στην ζωή μας. Φυσικά είναι διαφορετικές για τον καθένα μας, αλλά συνήθως περιλαμβάνουν δραστηριότητες που ευνοούν το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο και το γενικότερο καλό. Η φιλανθρωπία, ο αλτρουισμός, η ανθρωπιά, η συγγραφή ενός καλού βιβλίου, η συμμετοχή σε οργανισμούς βοήθειας παιδιών ή ζώων, η διάδοση μιας καινούργιας ιδέας όπως η θετική ψυχολογία, που μπορεί να βοηθήσει πολλούς κτλ, κάνουν τον άνθρωπο να αισθάνεται πολύ καλά για τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του, με αποτέλεσμα τα θετικά συναισθήματα να είναι διαρκώς παρόντα και να έχει μακροπρόθεσμα αυτή την αίσθηση ευτυχίας και της ζωής με νόημα και σκοπό. Στην κατηγορία αυτή τα θετικά συναισθήματα έχουν διάρκεια και ένταση.

Οι τρείς κατηγορίες που περιγράφηκαν παραπάνω μας κάνουν ξεκάθαρο το γεγονός πως η ευτυχία εξαρτάται από τον συνδυασμό πολλών πραγμάτων. Σε μια σχετικά χαρούμενη ζωή, αν προσθέσουμε λίγες δραστηριότητες που μας προσφέρουν ευδαιμονία και δίνουν νόημα στη ζωή μας, μπορούμε να αγγίξουμε επιτέλους την αίσθηση της ευτυχίας, που διαρκεί! Ίσως τελικά η ευτυχία να μην είναι ένα άπιαστο όνειρο! Τώρα έχουμε την επιστήμη στο πλευρό μας, που μπορεί να μας προσφέρει βοήθεια στον τομέα αυτό.

Advertisements

Tagged as: , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: