Ηλεκτρονικο Περιοδικο των Εκπαιδευτηριων Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ

Αίσθηση, Συναίσθηση, Ψευδαίσθηση

της Στέλλας Χαχάλη

 

Με αφορμή τα 30 χρόνια του θεάτρου Οδού Κυκλάδων, συνεχίζεται για δεύτερη χρονιά η φιλοσοφική κωμωδία του Ιβάν Βιριπάγεφ «Ψευδαισθήσεις», σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου.

Τέσσερεις ηθοποιοί αφηγούνται μια ιστορία αγάπης δύο ζευγαριών. Όλα ξεκινούν με μια ιδέα που τουλάχιστον μοιάζει κατεστημένη και επαληθευμένη από τον χρόνο, από τα πρόσωπα, από την ιστορία και βέβαια από την ίδια τη λογοτεχνία: «Η αγάπη είναι ένα απλό πράγμα προσιτό σε λίγους. Η Αγάπη δεν έχει κανόνες και ορισμούς. Η αγάπη είναι μεγάλη δύναμη. Η αγάπη νικάει το θάνατο.». Ενώ οι ήρωες ψάχνουν την αληθινή αγάπη «Αυτήν που περιγράφεται στη λογοτεχνία, αυτήν που όλοι ονειρεύονται στα νιάτα τους». Μια πεποίθηση που κατά τη διάρκεια της παράστασης θα ανατραπεί και θα αναθεωρηθεί. Η γήινη αγάπη θα αποκαλυφθεί ως ψευδαίσθηση. Η πραγματικότητα αποκαλύπτεται μια αυταπάτη και όλα είναι ψευδαίσθηση εκτός από την αιώνια αγάπη.

Συνεχής θα είναι η μετάβαση από τη βεβαιότητα στην διάψευση, ενώ σε όλο το έργο εναλλάσσονται υπαρξιακά και νομοτελειακά η αγάπη και ο θάνατος, η αλήθεια και το ψέμα, η πίστη και η προδοσία,  η ελπίδα και η απόγνωση.  Ο Ντάνι είναι 52 ολόκληρα χρόνια παντρεμένος με την Σάντρα και λίγο πριν πεθάνει αισθάνεται την ανάγκη να της εκμυστηρευτεί την απόλυτη ευτυχία που του προσέφερε,  ενόσω ζούσε. Έτσι και ο ίδιος του ο θάνατος αποκτά νόημα και  ευτυχισμένος πεθαίνει στην αγκαλιά της. Παύση. Ένα χρόνο αργότερα η Σάντρα συναισθάνεται κι εκείνη ότι πεθαίνει και καλεί τον ‘Αλμπερτ,  καρδιακό φίλο του άνδρα της. Προς έκπληξή του,  του ανακοινώνει ότι όλα αυτά τα χρόνια μόνον εκείνον αγαπούσε. Η αγάπη δεν είναι αμοιβαία,  αρκεί ο ένας να αγαπά τόσο που αυτό να του νοηματοδοτεί την ζωή, εκμυστηρεύεται σε εκείνον η Σάντρα. Ένα μέρος της αγάπης της για αυτόν το μετέφερε στα παιδιά και τον άνδρα της. Παύση. Ο Άλμπερτ συγκλονισμένος πηγαίνει στην γυναίκα του, τη Μάργκαρετ για να της εξομολογηθεί ότι νόμιζε πως την αγαπούσε, αλλά δεν την αγάπησε ποτέ, μιας και αγνοούσε την αγάπη του για την Σάντρα και άρα η αγάπη είναι αμοιβαία καθώς κι εκείνος την αγαπούσε χωρίς συνείδηση αυτού. Η Μάργκαρετ, μια γυναίκα με πολύ καλή αίσθηση του χιούμορ,  τον παραπλανά λέγοντας πως τόσα χρόνια ήταν ερωμένη του Ντάνι. Ο Αλμπερτ πηγαίνει στην Σάντρα και εξομολογείται την αγάπη του και την απιστία του άνδρα της. Η Σάντρα πεθαίνει. Παύση. Κι ενώ ο Άλμπερτ λίγο αργότερα κάθεται στην ψάθινη πολυθρόνα του αναθυμάται πως σε εκείνη  30 χρόνια πριν ο Ντάνι του είχε εξομολογηθεί ότι λάτρευε τη Σάντρα, αλλά ότι έτρεφε παράφορη σεξουαλική επιθυμία για την Μάργκαρετ, αν και ως έντιμος φίλος ποτέ δεν θα ενέδιδε. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή συνειδητοποιεί πως ποτέ δεν έπαψε να αγαπά τη γυναίκα του, πως ποτέ δεν αγάπησε την Σάντρα και σπεύδει με χαρά να της το πει. Και η γυναίκα του είναι κρεμασμένη. Παύση. Στο σημείωμα επαναλαμβάνεται παροξικά μια έμμονη φράση : «Δεν υπάρχει καμία σταθερά σε αυτό το συνεχώς μεταβαλλόμενο σύμπαν;». Δέκα χρόνια αργότερα ο Αλμπερτ κάθεται στην πολυθρόνα του κάτω από τον έναστρο ουρανό και επαναλαμβάνει αυτήν την ερώτηση. Τότε το σύμπαν απαντά με το να σταματήσει την καρδιά του. Παύση.

Ο Βιριπάγεφ, γεννημένος το 1974 αποτυπώνει στα περισσότερα έργα του το δράμα της μετασοβιετικής συνθήκης. Σύντομα μυείται στο θέατρο-ντοκουμέντο και στο θέατρο της επινόησης, στις τεχνικές αποδόμησης του υλικού και επανασύνθεσης του με τον τρόπο του μοντάζ. Στις Ψευδαισθήσεις καταργείται η θεατρική σύμβαση και με τη φόρμα της ιδιότυπης διάλεξης οι ηθοποιοί παρεμβάλλουν ένα φίλτρο που λειτουργεί με τον τρόπο του επικού θεάτρου. Μέσω της τριτοπρόσωπης αφήγησης το κοινό εμπλέκεται διανοητικά και συναισθηματικά. Μέσα από αυτό το φιλοσοφικό παιχνίδι, που ο ίδιος το αποκαλεί μελόδραμα αξιών, εναλλάσσεται ο σαρκασμός και η ποίηση.

Μέσα στον ευμετάβλητο κόσμο συμπυκνώνονται δύο σταθερές: η αγάπη και ο θάνατος. Η αγάπη εμφανίζεται σε όλες τις  μορφές: καθαρτήρια και αποτρόπαιη μαζί. Ο αστικός θεσμός της οικογένειας διαψεύδεται και η ψευδαίσθηση μια ευτυχισμένης και βέβαιης αγάπης και συντροφικότητας αποκαλύπτεται. Κάθε θάνατος ενός ήρωα συνοδεύεται από τον θρίαμβο της ψευδαίσθησης. Όλοι πεθαίνουν μην γνωρίζοντας την αλήθεια, ενώ αυτή συχνά γίνεται έρμαιο απατηλών αισθημάτων και  μικροεγωισμών. Ακόμη και η αλήθεια του εαυτού δεν είναι ξεκάθαρη, πόσο μάλλον η  καθολική αλήθεια για την ζωή, το θάνατο, το δίκαιο. Κυρίαρχη και ενοποιός δύναμη των ανθρώπων η αγάπη και ο θάνατος. Αιώνιο ζευγάρι άγιων και δαιμόνων μέσω των οποίων φανερώνονται οι μεγάλες ουσίες της ζωής. Οι κοινωνικές και προσωπικές αλήθειες αποδομούνται για να αναδομηθεί μια νέα αλήθεια με δύο σταθερές. Από τη μία ο εναγώνιος φόβος  θανάτου  κι από την άλλη η αδήριτη ανάγκη αγάπης για ανοχή και υπέρβασή του. Από όταν η αίσθηση μετατράπηκε σε αίσθημα το ανθρώπινο ον άρχισε να κινείται σε ανώτερα υπαρξιακά, πνευματικά και πολιτισμικά ενδιαιτήματα.

Η αγάπη μπορεί συχνά να δυσκολεύεται να ορίσει τον προσανατολισμό της και την συναισθηματική της κατεύθυνση, μα είναι μια σταθερά για να δομηθεί με γήινα υλικά μια υψιπετής ηθικοπνευματική και κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα.

 

Η Στέλλα Χαχάλη είναι δευτεροετής φοιτήτρια της κλασικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και αριστούχος απόφοιτος των Εκπαιδευτηρίων  Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ.

Advertisements

Tagged as: , , , , , , ,

1 Response »

  1. Καλά , απλά ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ!!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: