Ηλεκτρονικο Περιοδικο των Εκπαιδευτηριων Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ

Μαραθωνοδρόμοι και Μαραθωνομάχοι

του Σταμάτη Κωνσταντινίδη

Όταν μετά την εποποιία της νίκης επί των Περσών στον Μαραθώνα, κάποιος Ευκλής  ή Θέρσιππος – και όχι ο Φειδιππίδης όπως εσφαλμένα αναφέρει ο θρύλος, αφού αυτός είχε τρέξει πριν την μάχη στην Σπάρτη για να ζητήσει βοήθεια – , έφτανε στην Αθήνα για να αναγγείλει το χαρμόσυνο θαύμα της συντριβής του υπερπολλαπλάσιου περσικού στρατού από τους Έλληνες Αθηναίους και Πλαταιείς, κληροδοτούσε στην ανθρωπότητα την πιο πολύτιμη πνευματική παρακαταθήκη για την δυνατότητα ανατροπής ενός πολέμου με νίκη του αδυνάτου.

«Ν ε ν ι κ ή κ α μ ε ν» , πρόλαβε να πει φτάνοντας στην Αθήνα,  και ξεψύχησε αφήνοντας την τελευταία του πνοή ως μνήμη στο αθηναϊκό τοπωνύμιο που γι’ αυτόν  τον λόγο, κατά μία εκδοχή, ονομάστηκε Ψυχικό.

Προς τιμήν του αγνώστου φιλοπάτριδος πολεμιστή διεξάγεται ο Μαραθώνιος δρόμος που ενσωματώθηκε στα τέλη του19ου αιώνα  εξ αρχής ως αναπόσπαστο άθλημα στην αναβίωση των σύγχρονων Ολυμπιακών αγώνων αλλά και αυτονομήθηκε ως αθλητικό γεγονός τα τελευταία τριάντα χρόνια και πραγματοποιείται κάθε χρόνο στην Αθήνα περίπου την ίδια περίοδο – για την ακρίβεια λίγο αργότερα – με την μάχη του Μαραθώνα.

Όσοι συμμετείχαν στον 30ο Μαραθώνιο της περασμένης Κυριακής βρέθηκαν  σ’  έναν άλλον κόσμο, μεταρσιώθηκαν για κάποιες ώρες σ’ έναν άλλον τόπο, «υπερουράνιο», και μια άλλη Ελλάδα, που πρωτίστως αποτελεί όχι τόπο αλλά τρόπο ζωής. Χωρίς αγανακτισμένους, κουκουλοφόρους, αστυνομικούς και παρακρατικούς, χιλιάδες πολίτες Έλληνες και ξένοι, λευκοί και έγχρωμοι απ’ όλα τα πέρατα της οικουμένης ενώθηκαν σ’  ένα εορταστικό πανηγύρι των λαών και των πολιτισμών,  χωρίς μίσος και φανατισμό αλλά αγάπη και φιλαλληλία, με σεβασμό στην διαφορετικότητα, διάθεση αγωνιστικότητας και ειρηνοφόρα αισθήματα. Δεν υπήρχαν αντίπαλοι, αφού ο καθένας μοναδικό του αντίπαλο είχε τον εαυτό του. Δεν υπήρχαν υλικά ανταλλάγματα, παρά μόνον η φιλοτιμία, η προσπάθεια, ο αγώνας. Κίνητρο στην εκκίνηση ήταν μόνον η συμμετοχή κι ένα μήνυμα ότι με τον αθλητισμό μπορούμε να αναζητήσουμε τα πανανθρώπινα εκείνα ιδανικά που εξυψώνουν τον άνθρωπο σε μια ανώτερη πολιτεία. Την Πολιτεία της Ανθρωπότητος.

Σκεφτόμουν, καθώς έτρεχα στον μικρό Μαραθώνιο των δέκα χιλιομέτρων, πόσο τραγική ειρωνεία είναι στην χώρα όπου γεννήθηκε το αθλητικό πνεύμα να το έχουμε ενταφιάσει τόσο βαθιά. Ένα ανάπηρο εκπαιδευτικό σύστημα εδώ και δεκαετίες θεωρεί πάρεργο τον αθλητισμό στα σχολεία και τον υποβιβάζει ως μάθημα σε δευτερεύουσα δραστηριότητα,  που στην καλύτερη περίπτωση σημαίνει προσωπική ώρα κατά βούλησιν εκτόνωσης. Πώς να αλλάξουν ωστόσο οι συνειδήσεις των ανθρώπων, όταν το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα παρακάμπτει τους δύο μεγάλους πυλώνες όπου στηρίχθηκε και μεγαλούργησε το ελληνικό πνεύμα, δηλαδή τον αθλητισμό και τον πολιτισμό και στην θέση τους προτάσσει άχρηστες  πληροφορίες που μηχανικά αποστηθίζονται χωρίς να ενδύουν τον νέο άνθρωπο με οράματα, αξίες και ιδανικά; Χωρίς αθλητικές εγκαταστάσεις, χωρίς θέατρα, χωρίς βιβλιοθήκες τα σημερινά σχολεία προετοιμάζουν ψυχρούς τεχνοκράτες, χωρίς προσωπικές πρωτοβουλίες, χωρίς φαντασία χωρίς την αίσθηση της εξαντλητικής προσπάθειας, χωρίς αισθητικές και πνευματικές ανησυχίες, εγκλωβισμένους σε χρησιμοθηρικούς στόχους και όχι εραστές της γνώσης και της σοφίας.

Ένα εκπαιδευτικό σύστημα ωστόσο που δεν παράγει φερέπονους  μαραθωνοδρόμους διαιωνίζει έναν φαύλο κύκλο όπου και σε επίπεδο κοινωνικό  πλέον δεν παράγει μαχητικούς  μαραθωνομάχους. Γιατί με μία τόσο χαμηλού επιπέδου παιδεία οι πολίτες μένουν παθητικοποιημένοι, χωρίς κρίση, ανερμάτιστοι, καθώς παύουν να ενδιαφέρονται για το κοινό καλό, επιζητούν το ίδιον συμφέρον, το υλικό αντάλλαγμα, βολεύονται στην αρχή του ελάσσονος μόχθου και της εύκολης φυγοπονίας και απαξιώνουν οτιδήποτε δεν προσγράφεται σε άμεσο ωφελιμιστικό αποτέλεσμα για τους ιδίους και τους οικείους. Σε μία τέτοια λογική ο άλλος με ενδιαφέρει μόνο σε σχέση συναλλαγής και η υπερίσχυση του εαυτού μου αναγορεύεται σε κοινωνικό αυτοσκοπό επιβίωσης και ανάδειξης ακόμη και αν χρειαστεί να πατήσω επί πτωμάτων. Στην υποχώρηση του κότινου που επιβράβευε και δικαίωνε τον προσωπικό αγώνα ξεπροβάλλει η εξαργύρωση των αξιών που θυσιάζονται στον βωμό του πιο αδίστακτου και υπερτροφικού εγώ, που απεμπολεί το νόημα της ζωής μέσα στην μασκαρεμένη παρενδυματική  μετάλλαξή του. Ένα τίποτα ήταν ο κότινος, ένα τίποτα όμως μεταμορφωτικό των συνειδήσεων. Ένα τίποτα είναι και η τέχνη, το πιο φυσικό  ψέμα στην υπηρεσία όμως της απόλυτης αλήθειας,  που αγαλλιάζει τον άνθρωπο διότι του δίνει σκοπό υπάρξεως. Εάν η μόρφωση δεν είναι μεταμόρφωση ακυρώνεται αυτεπαγγέλτως, αφού, εκπίπτει από κοσμογονικό γεγονός αλλαγής του ανθρώπου σε ολοκληρωτική παραμόρφωσή του μέσω ενός διογκούμενου καταιγισμού ακοινώνητων πληροφοριών.

Αναμφίβολα τα τελευταία  χρόνια η πατρίδα μας καταβάλλει έναν πραγματικό μαραθώνιο αγώνα απέναντι σε έναν πανίσχυρο αντίπαλο, που σαν Λερναία Ύδρα είναι μαζί και ταυτοχρόνως ο κακός εαυτός της, τα ψυχρά οικονομικά συμφέροντα και η αναλγησία των ισχυρών. Χρειαζόμαστε έναν σύγχρονο Μαραθώνα, μία μεγάλη ανατροπή, η επιτυχία της οποίας όμως εξαρτάται από την ενότητα, την στρατηγική και την πίστη μας. Η αλήθεια είναι ότι δεν φαίνεται στον ορίζοντα ένας Μιλτιάδης να σηκώσει το βάρος των αποφάσεων, ούτε όμως ένας Αριστείδης για να υποχωρήσει μπροστά στο εθνικό συμφέρον παραμερίζοντας τις προσωπικές φιλοδοξίες. Ωστόσο η ανάγκη για εθνική ομοψυχία είναι επιτακτική για να αντιμετωπιστεί η οικονομική λαίλαπα που σαν γάγγραινα εξαπλώνεται και μολύνει   ολόκληρο τον εθνικό κορμό. Πρωτίστως ωστόσο χρειαζόμαστε βαθιά ενδοσκόπηση και ακριβή διάγνωση του προβλήματος, διότι πέρα από τις διεθνείς οικονομικές συγκυρίες η κρίση είναι ακραιφνώς αξιακή, με τεράστιο έλλειμμα παιδείας, μη διαχειρίσιμη έλλειψη αυτογνωσίας και παντελή αδυναμία ενηλικιώσεως. Ο σύγχρονος Δαρείος ωστόσο και οι χρυσοφόροι Μήδοι ας μην επιχαίρουν. Κι ας θυμούνται οι επήλυδες εντεταλμένοι περί τα οικονομικά,  εκείνους τους κήρυκες του βασιλέως που ζητούσαν επιμόνως για λογαριασμό του «γην και ύδωρ» αλλά καταβαραθρώθηκαν σε Αθήνα και Σπάρτη σε απύθμενα πηγάδια, καθώς ο ελληνικός λαός προτίμησε πάντοτε τον ένδοξο και αξιοπρεπή  θάνατο από την καταισχύνη μιας αβίωτης εξωνημένης συνείδησης.

Ο μόνος τρόπος να αντιπαρατεθείς στην αλαζονεία των ισχυρών είναι να γίνεις ισχυρός μέσα σου και για να το επιτύχεις αυτό χρειάζεται μια ουσιαστική παιδεία που θα στηρίζει την έρευνα, θα προωθεί την φιλομάθεια και θα μεταλαμπαδεύει τις σταθερές αξίες του πολιτισμού και του αθλητισμού,  ώστε να αναδεικνύει πολίτες της ευθύνης και όχι πελάτες ενός χρεωκοπημένου πολιτικού συστήματος. Οι οικονομικοί δείκτες άλλωστε ακολουθούν τους πνευματικούς δείκτες της ζωής, οι αριθμοί έπονται των γραμμάτων και η ύλη ωχριά μπροστά στο πνεύμα. Αντί να περιμένουμε λοιπόν τους καβαφικούς βαρβάρους να μας σώσουν επενδύοντας σε χρηματιστηριακές αξίες, ας επενδύσουμε μόνοι μας στις αξίες της ελληνικής παιδείας και του πολιτισμού με όπλα τον ορθό λόγο, την φιλοσοφία, την αναζήτηση, την τέχνη, τον αθλητισμό. Γεννήματα της δικής μας σκέψης υπήρξαν αυτά τα πολύτιμα εργαλεία που θα μας βοηθήσουν να κοιταχτούμε εντός και να αλλάξουμε κάνοντας βιώσιμο το πνευματικό μας χρέος.

Οι στιγμές μάς καλούν όλους να ξαναπιάσουμε το νήμα από την αρχή, ώστε να επανεύρουμε το νόημα που απωλέσαμε στην διαδρομή. Μπορούμε και να τρέξουμε και να πολεμήσουμε και να κόψουμε πρώτοι το νήμα. Ως σύγχρονοι μαραθωνοδρόμοι και μαραθωνομάχοι. Αυτός οφείλει να είναι ο πνευματικός μας προσανατολισμός, δηλαδή η εξαντλητική προσπάθεια του καθενός με υπέρβαση του εαυτού του και η συστράτευσή του στην μάχη για το κοινό καλό.

Τότε, ένας Ευκλής ή ένας Θέρσιππος ή κάποιος Φειδιππίδης σ’ έναν καινούργιο θρύλο, θα τρέξει πάλι πλησίστιος να αναγγείλει εκ νέου το θαύμα: «Νενικήκαμεν».

Ο Σταμάτης Κωνσταντινίδης είναι φιλόλογος εκπαιδευτικός των Εκπαιδευτηρίων  Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ και Διευθυντής του Γενικού Λυκείου.

Advertisements

Tagged as: , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: