Ηλεκτρονικο Περιοδικο των Εκπαιδευτηριων Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ

Φωτοφόρος Απόλλων – Ουρανοξύστης – Ουρανός – Διαστημόπλοιο

της Χαράς Μπιζάνη

Δώστε μου τους κουρασμένους σας, τους φτωχούς σας,
τις άμορφες μάζες σας που λαχταράνε να αναπνέουν ελεύθερα,
τα άθλια απορρίμματα που βρίθουν στις ακτές σας.
Στείλτε μου τους άστεγους, τους θαλασσοδαρμένους.
Σηκώνω τον πυρσό μου δίπλα στην χρυσή πύλη.

Αυτή είναι η επιγραφή στην είσοδο του Μουσείου Μετανάστευσης, που φιλοξενείται από το 1972 στη βάση του αγάλματος της Ελευθερίας. Και αυτή είναι και η ουσία της Αμερικής, της χώρας που αν έχεις ικανότητες, φιλοδοξίες και θέληση για σκληρή δουλειά, μπορεί να σου πραγματοποιήσει τα όνειρα.

usa1

Το άγαλμα της Ελευθερίας, ίσως το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολο στον κόσμο, το σύμβολο της ελευθερίας και του αμερικάνικου ονείρου, είναι ιδέα του Γάλλου ιστορικού Εντουάρ ντε Λαμπουλέ. Την προτομή του αγάλματος πιθανώς την είχε εμπνευστεί από την μορφή του Φωτοφόρου Απόλλωνος, ενώ η βάση του αγάλματος βασίζεται στον Κολοσσό της Ρόδου.

usa2

Ο Απόλλωνας λοιπόν, του οποίου το όνομα θα προσπαθήσουμε να ετυμολογήσουμε, ήταν ο θεός του φωτός, της ποίησης, της μουσικής και της μαντικής. Μόλις γεννήθηκε ο θεός, ένα χρυσό φως πλημμύρισε τη Δήλο, το νησί όπου γεννήθηκε. Ο Φοίβος (λαμπρός), όπως λέγανε τον Απόλλωνα, οδηγούσε κάθε πρωί το άρμα του Ήλιου και φώτιζε τον κόσμο. Το όνομά του πιθανόν προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα ἀπόλλυμι που σημαίνει καταστρέφω εντελώς, φονεύω, σφάζω, επειδή οι άνδρες χάνονταν αιφνίδια από τα αγανά βέλη του. Ίσως όμως συνδέεται και με τη λέξη  *ἄπελος που σημαίνει δύναμη ή ακόμα και με το ουσιαστικό ἀπέλλαι, δηλαδή τις ιερές πέτρες μιας και οι ιεροί λίθοι ήταν πρωταρχικής σημασίας στη λατρεία του θεού Απόλλωνα.

usa3

Ουρανοξύστης

Συνήθως μιλάμε για λέξεις της ελληνικής που έχουν δανειστεί οι άλλες γλώσσες. Οι τρόποι όμως με τους οποίους εμπλουτίζεται το λεξιλόγιο μιας γλώσσας είναι πολυάριθμοι. Ένας από αυτούς είναι και τα μεταφραστικά δάνεια. Η διαδικασία είναι η εξής: υπάρχει μια ξένη λέξη που θέλουμε να μεταφέρουμε στα ελληνικά. Μεταφέροντας όμως την λέξη δεν θέλουμε να κρατήσουμε την ξένη μορφή, αλλά μόνο τη μετάφρασή της.

Η λέξη ουρανοξύστης δημιουργήθηκε ως μετάφραση της αγγλικής λέξης skyscraper. Παλαιότερα δεν υπήρχε. Αυτό είναι μεταφραστικό δάνειο , γιατί ο ουρανοξύστης, ενώ αναλύεται μορφολογικά σε ελληνικά στοιχεία (< ουραν(ός) + ξυσ- (ξύνω)), είναι μετάφραση του  αγγλικού sky-scraper, καθώς μεταφράζει στα ελληνικά κάθε στοιχείο της αγγλικής λέξης: sky «ουρανός» και  scrape «ξύνω».

usa4

Η λέξη ουρανός, αν και δεν έχει επικυρωθεί η ετυμολογία, μάλλον προέρχεται από το ρήμα οὐρῶ και δηλώνει τον τόπο από τον οποίο πέφτει η βροχή.

usa3

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με τη λέξη διαστημόπλοιο που είναι μετάφραση του αγγλικού spaceship, αφού μεταφράζει το space «διάστημα» και το ship «πλοίο». Το διάστημα, ο άπειρος χώρος πέρα από την ατμόσφαιρα της Γης, προέρχεται από το απαρέμφατο διαστῆναι του ρήματος διίστημι που σημαίνει διαχωρίζω χρονικά ή τοπικά.

usa5

Και για το τέλος μια αμερικανική παροιμία που χρησιμοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, και από τον Τζων Κέννεντυ :

When the going gets tough, the tough get going.

Όταν τα πράγματα ζορίζουν, οι «ζόρικοι» συνεχίζουν.

Η Χαρά Μπιζάνη είναι φιλόλογος εκπαιδευτικός των Εκπαιδευτηρίων Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ.

Advertisements

Tagged as: , , , , ,

1 Response »

  1. Ωραίο άρθρο! Επίσης ο θεός Απόλλων θα ήθελα να προσθέσω ( όπως και πολλοί άλλοι αρχαίοι θεοί και θεότητες) έχει αφήσει ακόμη κατάλοιπα σε νεώτερες θρησκείες . Παράδειγμα στην Αποκάλυψη του Ιωάννη αναφέρεται ο Άββαδών( Abbadod ή Abbadon) ή Απόλλυων ( = καταστροφέας) ίσως απλά συνδέεται ετυμολογικά επειδή κι αυτός καταστρέφει. Επίσης ο Απόλλων στέλνει λοιμούς στους ανθρώπους , γνωστός ο Σμινθεύς Απόλλων απο την Ιλιάδα του Ομήρου . Όσο αφορά τώρα τον Άββαδωδ ή Αββαδώνη λέξη ίσως έχει σειμιτικές ρίζες. Επίσης υπάρχει κι άγαλμα του Θεού Απόλλωνα να κρατάει ένα ποντίκι ( έναν μύν – σμίνθα) εξού κι ο Απόλλων Σμινθεύς, σε άλλες περιοχές λάτρευαν τον Ήφαιστο στην θέση αυτή του Απόλλωνα .

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: