Ηλεκτρονικο Περιοδικο των Εκπαιδευτηριων Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ

Η πολύτροπη δυστυχία

του Σταμάτη Κωνσταντινίδη

Η σχολική χρονιά που ξεκίνησε πριν από ενάμιση μήνα δεν αφήνει και πολλά περιθώρια αισιοδοξίας, καθώς μάς βρήκε αντιμέτωπους με την στερεοτυπικά επαναλαμβανόμενη κατάσταση των τελευταία τριάντα ετών – δυστυχώς επί τα χείρω! Οι εκπαιδευτικοί προχώρησαν αμέσως σε απεργιακές κινητοποιήσεις, οι μαθητές – σε αρκετές περιπτώσεις και με τις ευλογίες των καθηγητών τους – συμπαραστάθηκαν στον «δίκαιο αγώνα» τους κλείνοντας τα σχολεία με καταλήψεις, οι διοικητικοί υπάλληλοι των πανεπιστημίων απεργώντας αρνήθηκαν να εγγράψουν τους πρωτοετείς φοιτητές και οι φοιτητοπατέρες, αυτόκλητοι προστάτες όλων των υπολοίπων, έκλεισαν επ’ αόριστον τις σχολές χωρίς να κόπτονται για την απώλεια της εξεταστικής περιόδου, αφού εθιμικώ δικαίω έχουν αυτοαναγορευθεί σε κλειδοκράτορες των πανεπιστημίων με την ανοχή μεγάλου μέρους της πανεπιστημιακής κοινότητος αλλά και της ίδιας της ελληνικής κοινωνίας.

dystyxia1Παρότι η πρόκληση είναι μεγάλη, θα προσπεράσω το ζοφερό αυτό κλίμα της εκπαιδευτικής μας κατάντιας για το οποίο κατά κύριο λόγο ευθύνεται η λαϊκιστική νοοτροπία που επικράτησε μεταπολιτευτικά στον τόπο μας απελευθερώνοντας τις πιο αρνητικές δυνάμεις της ήσσονος προσπαθείας, της πλήρους απαιδευσίας, της αναξιοκρατίας και του πολιτικάντικου ωφελιμισμού και καταπνίγοντας όλες εκείνες τις υγιείς αντιστάσεις που αγωνίζονταν για ένα σχολείο και ένα πανεπιστήμιο ανταγωνιστικό, καινοτόμο, απαιτητικό και αν μη τι άλλο ανοιχτό! Η αδίστακτη δημαγωγία σε συνδυασμό με την κατάργηση της κοινής λογικής επέφεραν τέτοια αχρωματοψία και πώρωση, ώστε τα αυτονόητα να μη θεωρούνται πλέον ως τέτοια, αντιθέτως επέτρεψαν μέσα σε μία τυραννική παρερμηνεία  της δημοκρατίας να αναδυθούν σκοταία ένστικτα ανομίας και αναρχίας που, ως αποσταθεροποιητικοί μηχανισμοί οδήγησαν στην μετριοκρατία, την πλήρη αργία, την έλλειψη σκοπών και νοημάτων μέσα στο κοινωνικό σώμα. Όταν οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί για παράδειγμα, δεν εξηγούν στα δεκαπεντάχρονα παιδιά τους, ότι το να κλείνουν κατά βούλησιν τα σχολεία αποτελεί βαθύτατα αντιδημοκρατική πράξη που θα οδηγήσει τα ίδια στην πιο θλιβερή απαιδευσία, όταν οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, μηδέ των πρυτάνεων εξαιρουμένων, ανέχονται την μετατροπή του πανεπιστημίου από ιερό χώρο διακονίας των επιστημών σε κομματικά μικρομάγαζα των πιο παρωχημένων και ανελεύθερων ιδεολογιών, όταν μία ολόκληρη κοινωνία θεωρεί ταμπού το θέμα του πανεπιστημιακού ασύλου και εκχωρεί το δικαίωμα σε μία ομάδα ευάριθμων ταραξιών και φαντασιοκόπων επαναστατών να καταστρέφουν την δημόσια περιουσία, δεν είναι να απορεί κανείς για το πώς φτάσαμε σε αυτήν την κατάσταση.

dystyxia2Θα προσπεράσω έλεγα την πρόκληση να σχολιάσω περαιτέρω την απογοητευτική αυτήν κατάσταση, διότι θέλω να εστιάσω την προσοχή μου στην υποτιθέμενη μεταρρύθμιση του νέου Λυκείου, η οποία ανεκοινώθη μεσούντος του θέρους ύστερα από μακρά διαβούλευση των ειδημόνων και κάνει όλους τους σκεπτομένους πολίτες να σκύψουν ακόμη μια φορά μελαγχολικά το κεφάλι αναφωνώντας: άνθρακες ο θησαυρός!

dystyxia3

Το ότι όλες οι αλλαγές είναι αποτέλεσμα απίστευτης προχειρότητος το αντιλαμβάνεται ο οποιοσδήποτε καλόπιστα επιχειρήσει να τις μελετήσει. Η περιβόητη για παράδειγμα «τράπεζα διαβαθμισμένων θεμάτων» που θα καθόριζε κατά το ήμισυ τις τελικές εξετάσεις δεν είναι έτοιμη για την εφετινή χρονιά και δεν θα ισχύσει παρά την βαρύγδουπη εξαγγελία της, ενώ το «καινούργιο» μάθημα της πολιτικής παιδείας στην Α’ Λυκείου απεδείχθη πομφόλυξ, καθώς πρόκειται για μία μία συνένωση των τριών μαθημάτων, δηλαδή των αρχών οικονομίας, του πολιτικού δικαίου και της κοινωνιολογίας που όλα τα προηγούμενα χρόνια διδάσκονταν ήδη  στην Α’, Β’ και Γ’ τάξη του Λυκείου αντιστοίχως, χωρίς κάποιο καινούργιο βιβλίο αλλά με επιλεγμένα κεφάλαια από τα υπάρχοντα σχολικά εγχειρίδια!

Ούτε ωστόσο και τα παραπάνω παραδείγματα, που ενδεικτικά και μόνον ανέφερα, είναι η ουσία του προβλήματος, διότι το καταθλιπτικό σε όλες τις μεταρρυθμιστικές εξαγγελίες συνίσταται στο ότι για μία ακόμη φορά ταυτίζουμε τις αλλαγές του εκπαιδευτικού συστήματος μόνο με αυτές του εξεταστικού! Ουδείς ασχολείται με την πεμπτουσία, δηλαδή με τον ιδεότυπο του ανθρώπου και πολίτη που θέλουμε να μορφώνουμε μέσα από την εκπαιδευτική πράξη, τουναντίον θεωρούμε κάτι τέτοιο ως πάρεργο και επικεντρωνόμαστε αποκλειστικώς στην εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αλλάζοντας τις κατευθύνσεις, τους συντελεστές και τα μαθήματα, τρέφοντας δηλαδή αυταπάτες ότι μετονομάζοντας τα επιστημονικά πεδία και μεταβάλλοντας τον τρόπο υπολογισμού των μορίων μπορεί να επέλθει έστω και η ελαχίστη εκπαιδευτική αναβάθμιση! Το αποτέλεσμα ασφαλώς είναι ότι παρά τις όποιες – έστω και καλοπροαίρετες – αλλαγές τίποτε δεν βελτιώνεται, ακριβώς διότι λείπει η σοβαρή διάγνωση του προβλήματος, που, εάν υπήρχε, θα οδηγούσε εν συνεχεία και σε ίαση.

dystyxia4

Στο σύγγραμμα των Πολιτικών του ο Αριστοτέλης, κι αφού έχει ασχοληθεί πρώτα με τα πολιτεύματα, καταπιάνεται με το θέμα της παιδείας ( Πολιτικά Θ 2, 1-4 ) καθώς για τον Σταγειρίτη η παιδεία έχει πολιτικό χαρακτήρα, δηλαδή αφορά σε όλους τους πολίτες της πόλεως – κράτους και ενδιαφέρεται για την ολοκλήρωσή τους με σκοπό την ατομική πρόοδο αλλά προ πάντων  την κοινωνική ευημερία. Εκεί λοιπόν ο φιλόσοφος ξεκαθαρίζει πως, εάν θέλουμε να μιλήσουμε για την παιδεία, θα πρέπει να αποσαφηνίσουμε τον χαρακτήρα της, τα εκπαιδευτικά προγράμματα και τους στόχους της, διότι αυτοί δεν είναι δεδομένοι εκ των προτέρων. Αυτό λοιπόν σημαίνει ότι οποιαδήποτε εκπαιδευτική μεταρρύθμιση οφείλει πρωτίστως να απαντά στο καίριο ερώτημα: τι είδους πολίτη θέλουμε μέσα από το σχολείο; Διότι, εάν το ζητούμενο είναι η εκγύμναση δίκην φροντιστηρίου για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, τότε μπορεί κανείς να επιχαίρει για τις όποιες αλλαγές του εξεταστικού συστήματος. Εάν όμως θεωρούμε ότι το εξετασιοκεντρικό αυτό σύστημα στην ουσία ακυρώνει τον ευρύτερο και πολλαπλό ρόλο του σχολείου, τότε υποχρεούμεθα σε αναστοχασμό και εκ βάθρων αναθεωρήσεις.

dystyxia5

Θεωρώ ότι τα πράγματα είναι πολύ απλά και αυτό που λείπει είναι η χάραξη μιας εκπαιδευτικής πολιτικής με προοπτική, μακριά από χρεωκοπημένες αντιλήψεις του παρελθόντος. Θέλουμε, για παράδειγμα, σκεπτομένους πολίτες με οξυμμένη κρίση και ανεπτυγμένη αντιληπτική ικανότητα; Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί το σχολείο να συνεχίζει να αναπαράγει τον μηχανισμό μιας στείρας αποστήθισης αλλά ούτε και να υιοθετεί το μονοπώλιο του ενός εγχειριδίου δίκην ιερού ευαγγελίου, που στερεί τους μαθητές από την ερευνητική έφεση και την μύηση στην ανάλυση και την σύνθεση των γνώσεων. Ενδιαφερόμαστε για πολίτες με αισθητικά κριτήρια και αγωγή που θα αντιλαμβάνονται το ωραίο και θα αγαπούν τον πολιτισμό; Αυτονοήτως αυτό συνεπάγεται την εισαγωγή σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης αντιστοίχων μαθημάτων, και δεν εννοώ ασφαλώς ένα τυπικό δίωρο «καλλιτεχνικών» στο Γυμνάσιο, που τις περισσότερες φορές λειτουργεί σαν άσκοπη ώρα εκτόνωσης των μαθητών. Είναι τυχαία άραγε η «σκυλοποίηση» της νεοελληνικής κοινωνίας και η ανάδειξη της νυχτερινής πίστας ως καταξίωσης και τρόπου ζωής με την παντελή απουσία μαθημάτων αισθητικής αγωγής από τα σχολεία; Αγωνιούμε για την μάστιγα της παιδικής παχυσαρκίας, καθώς τα ευρήματα τελευταίας μελέτης της Ελληνικής Ιατρικής Εταιρείας Παχυσαρκίας είναι πολύ δυσοίωνα και αποκαλύπτουν ότι περίπου το ήμισυ των μαθητών της Δ’ Δημοτικού είναι ήδη παχύσαρκα (44% για τα αγόρια, 41% για τα κορίτσια, ΤΟ ΒΗΜΑ 19-10-2013 ); Αν ναι, τότε είναι αδιανόητο το εκπαιδευτικό μας σύστημα να μη μεριμνά για την σωματική άσκηση, που προφανώς δεν μπορεί να πραγματοποιείται σε τσιμεντένια γήπεδα μπάσκετ με αδιάφορους γυμναστές, αλλά θα προϋπέθετε αθλητικούς χώρους υψηλών προδιαγραφών σε όλα τα σχολεία και καθημερινή σωματική άσκηση, ώστε να αποσοβήσει τον κίνδυνο τα παχύσαρκα παιδιά να αποτελούν τους αυριανούς προγάστορες ενήλικες  με σοβαρά προβλήματα υγείας.

dystyxia6Νοιαζόμαστε ως κοινωνία, πέρα από την μετάδοση των κλασικών γνώσεων, να συνδέσουμε το σχολείο με την ανοιχτή κοινωνία του σήμερα; Τότε πώς ως εκπαιδευτικό σύστημα αδιαφορούμε για την επικαιροποίηση των γνώσεων και την προσαρμογή τους στην σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα; Πώς θα εμφυσήσουμε στον μαθητή οικολογική συνείδηση, εάν δεν τον εκπαιδεύσουμε για κάτι τέτοιο μέσα από όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης; Πώς θα αλλάξουμε χρόνιες παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας όπως την προαναφερθείσα παχυσαρκία, την αύξηση των σεξουαλικώς μεταδιδομένων νόσων, τις εκατόμβες των νεκρών από τα τροχαία δυστυχήματα – 2500 νεκροί κατ’ έτος! – εάν δεν εκπαιδεύσουμε επαρκώς για όλα αυτά τους νέους ανθρώπους με μαθήματα διαιτολογίας, σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης και κυκλοφοριακής αγωγής; Στοχεύουμε εν τέλει μέσα από το σχολείο στο να σμιλεύουμε ολοκληρωμένους πολίτες με υγιή προσωπικότητα ή θέλουμε να διαιωνίζουμε την πελατειακή αντίληψη που θέλει τους μαθητές μόνο πελάτες ενός φαυλοκρατικού συστήματος χωρίς ουσιαστική παιδεία αλλά με χρησιμοθηρικές γνώσεις, τις οποίες θα εξαργυρώσουν για την εξασφάλιση μιας οποιασδήποτε θέσης στο πάλαι ποτέ κραταιό Δημόσιο με την απυρόβλητη μονιμότητα, παρανοώντας ότι η παιδεία δεν είναι οργανισμός ευρέσεως εργασίας αλλά η μεταμορφωτική εκείνη δύναμη που κάνει τον άνθρωπο να σημασιολογεί διαφορετικά τον κόσμο με διαρκή αναζήτηση αξιών και νοημάτων;

dystyxia7

Είχα την ευκαιρία να καταλάβω καλά τι σημαίνει ουσιαστική παιδεία σε ένα ταξίδι μου πριν κάποια χρόνια στην Ελβετία, όταν ένα ηλιόλουστο απομεσήμερο βρέθηκα σ’ ένα παντοπωλείο στην Βέρνη. Ο μαγαζάτωρ, ένας ασπρομάλλης μεσόκοπος άνδρας με στρογγυλά γυαλιά, άφησε το βιβλίο που διάβαζε για να με ρωτήσει πώς μπορούσε να με εξυπηρετήσει. Στο καλαίσθητο και πεντακάθαρο μαγαζί του διακριτικά ακουγόταν μία μπαρόκ κλασική μουσική, ο ίδιος μιλούσε απταίστως πέντε γλώσσες και όπως μού εξήγησε στην συζήτηση που πιάσαμε είχε σπουδάσει ιστορία της τέχνης και φιλοσοφία! Όταν τού είπα ότι στην πατρίδα μου, για την μέση ελληνική οικογένεια, αυτό θα εθεωρείτο δυστυχία, δηλαδή ένα παιδί με πανεπιστημιακές περγαμηνές να γίνει μπακάλης, μού απάντησε χαμηλόφωνα όπως μιλούσε, με ένα αδιόρατο μειδίαμα θυμοσοφίας, ότι η μεγαλύτερη δυστυχία για τον άνθρωπο είναι να μην ευχαριστιέται την ζωή του και ότι για εκείνον ο βιοπορισμός δεν σχετιζόταν με τις σπουδές, τις οποίες έκανε μόνο για τον εαυτό του και για κανέναν άλλον και εν πάση περιπτώσει δεν θεωρούσε καθόλου ντροπή να συνεχίσει την οικογενειακή επιχείρηση του παντοπωλείου.

dystyxia8

Υπάρχουν όντως πολλοί τρόποι για να γίνει κανείς δυστυχισμένος, είμαι ωστόσο πεπεισμένος ότι η δυστυχία της απαιδευσίας είναι η χειρότερη. Σε πείσμα ενός εκπαιδευτικού συστήματος που απεργάζεται την πολύτροπη δυστυχία, η αντίσταση κάθε εμπνευσμένου δασκάλου που θα ενσπείρει στις εφηβικές καρδιές το πάθος για αληθινή ζωή και γνώση αποτελεί πνευματική ηλιαχτίδα αλλά και αποθέωση αυτής της μυσταγωγικής σχέσης μαθητή – δασκάλου, ικανής να αντιτάσσει διαρκώς στην απαισιοδοξία της καθημερινότητας την αθεράπευτη αισιοδοξία της βούλησης για έναν κόσμο πιο  πολιτισμένο και ολιγώτερον βάρβαρο.

Ο Σταμάτης Κωνσταντινίδης είναι φιλόλογος εκπαιδευτικός των Εκπαιδευτηρίων  Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ και Διευθυντής του Γενικού Λυκείου.

dystyxia9

Advertisements

2 Σχόλια »

  1. Σωστό το βρίσκω , αλλά ως κλασικός Φίλιππος θα πω την διαφωνία μου … Μέχρι και κατάληψη που γίνεται για όποιον λόγο και να γίνεται δεν έχει απήχηση σε σωστούς αγωνιζόμενους , δηλαδή θεωρώ πως η έκβασή της και τ’ αποτελέσματά της είναι λόγω του γενικότερου χαλαρού χαρακτήρα των νέων. Για παράδειγμα εγώ θα ήμουν υπέρ μίας κατλήψεως η οποία όντως θα μπορούσε σύσσωμη να σταθεί και με άποψη να δείξει επιτέλους στους σάπιους ( όπως κι εσείς αναφέρετε στο κείμενο ) κι άχρηστους »σχεδιαστές» σχολικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων τι πρέπει να γίνει ! Αλλά όχι διαλειμματάκια ( ολοήμερα) για καφεδάκι και βολτίτσες … Τελοσπάντων δεν είναι ο μόνος τρόπος διαμαρτυρίας αυτός φυσικά , αλλά αν θέλουμε κάτι να σταματήσει και δεν σταματάει κάποια στιγμή πρέπει να υιοθετηθεί μία κοινώς αποδεκτή ιδεολογία στον κόσμο πως: ΤΕΡΜΑ! … αλλά ο κόσμος ενώνεται μόνο όταν το πρόβλημα αφορά τον εαυτούλη καθενός και όταν βαράνε πακιστανούς δεν διαμαρτύρεται ενεργά μεγάλο σύνολο , όταν βαράνε εκπαιδευτικούς ( που μερικοί αξίζουν ) η υπόλοιπη κοινωνία απλά το βλέπει στις ειδήσεις και βαρυγκομάει στο σπίτι της … Μπρέχτ απλά ΜΠΡΕΧΤ! … »..όταν ήρθαν να πάρουν κι εμένα δεν είχε απομείνει κανείς να αντιδράσει» Αυτά αγαπητέ μου δάσκαλε ( χαιρετίσματα σε όλους στο σχολείο !!! )

  2. Διαβασα πολυ προσεκτικα το αρθρο σας κυριε Σταματη και πραγματικα εγω δεν μπορω να βρω ενα σημειο διαφωνιας,συμφωνω απολυτως με τα λεγομενα σας.Ειχα καιρο να διαβασω αρθρο σας και το συγκεκριμενο το θεωρω εξαιρετικο,καθως μου φανηκε ακριβως σαν μια σταγονα στον ωκεανο των γνωσεων και των ερεισματων που δεχτηκαμε στην περσυνη εξαντλητικη αλλα ακρως εποικοδομητικη σχολικη χρονια.Τασσομαι βεβαια υπερ του γεγονοτος πως το υπαρχον εκπαιδευτικο συστημα,χαρακτηριζεται απο προχειροτητα,σοβαρες ανεπαρκειες και φυσικα εξετασιοκεντρισμο.Εχω αρχισει ηδη να συνειδητοποιω την ηθικοπνευματικη κριση που δεσποζει στη σημερινη κοινωνια καθως και την εκδηλη καταπατηση του δικαιωματος της εκπαιδευσης και τη γενικοτερη ελλειψη παιδειας.Τελος παντων.Ωραια τα συζητουσαμε στο σχολειο! Μακαρι να μπορεσω να δεχτω αναλογα ερεισματα και στο Πανεπιστημιο,ανεξαρτητα απ’οσα αρνητικα συμβαινουν εκει…Αυτα! Χαιρετισματα σε ολους και καλη επιτυχια σε οσους δινουν Πανελληνιες φετος!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: