Ηλεκτρονικο Περιοδικο των Εκπαιδευτηριων Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ

ΟΣΑ ΔΕΝ ΝΟΓΗΣΕ Ο ΠΕΤΡΟΜΠΕΗΣ

του Σταμάτη Κωνσταντινίδη

Στο έργο του Περί αντιπροσωπευτικής διακυβέρνησης (ConsiderationsonRepresentativeGovernment) ο διαπρεπής Βρετανός φιλόσοφος Τζον Στιούαρτ Μίλλ έγραφε στα 1861 ότι το καταλληλότερο πρόσωπο για να του ανατεθεί μία εξουσία είναι αυτό που δεν είναι καθόλου πρόθυμο να την αναλάβει. Το παιδί θαύμα της αγγλικής διανόησης, που ήδη από τα οκτώ του χρόνια μελετούσε τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς και εντρυφούσε στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, επαναδιατύπωνε στην ουσία αυτό που ο μεγάλος θεωρητικός φιλόσοφος έλεγε στην Πολιτεία του, όταν έγραφε ότι ο αληθινός άρχων δεν είναι αυτός που ενδιαφέρεται για το προσωπικό του συμφέρον, αλλά για το συμφέρον αυτού που κυβερνά, είναι δίκαιος, δεν αναζητεί ποτέ την δόξα και τα πλούτη ούτε την εξουσία που, αν την αναλάμβανε, θα το έκανε μόνο από αίσθηση καθήκοντος.

stam1

Αυτό το πρότυπο του ιδανικού κυβερνήτη τού φιλοσόφου – βασιλέως, όπως περιγράφεται στην πλατωνική Πολιτεία, πρέπει να εγχαράχθηκε βαθιά μέσα στην ψυχή του Ιωάννη Καποδίστρια και να τον επηρέασε καταλυτικά κάνοντάς τον να συνταυτισθεί πλήρως με αυτό καθώς συνειδητοποιούσε πως μόνον ο φιλόσοφος – βασιλεύς με τις αγαθές του προθέσεις μπορεί να οδηγήσει την πόλη προς την τελείωσή της απομακρύνοντάς την από την αδικία και την δυστυχία αλλά και την διαφθορά των πολιτικών.

stam2

Οι ιδέες αυτές ζυμώθηκαν μέσα του ήδη από τα χρόνια των σπουδών του σε ένα από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της εποχής, αυτό της Πάδοβας, όπου σπουδάζοντας μεταξύ άλλων και φιλοσοφία ήρθε σε επαφή με το φιλελεύθερο πνεύμα του ευρωπαϊκού διαφωτισμού και κυρίως του Μοντεσκιέ αλλά και του Πλάτωνα. Όταν λοιπόν λίγα χρόνια αργότερα θα έφτανε στην πατρίδα του ως ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος προσπάθησε μέσα στις φλόγες του πολέμου, βρίσκοντας έναν λαό καθημαγμένο και ένα κράτος διαλυμένο να αναστήσει κυριολεκτικά την χώρα του μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες που θα μπορούσε κανείς να φανταστεί. Πολιτεύτηκε εξ αρχής με μοναδική σεμνότητα και απαράμιλλη ταπείνωση. Στον λόγο του κατά την άφιξή του στο Ναύπλιο έδωσε το στίγμα της διακυβέρνησης που θα ακολουθούσε: «Κάθε πομπή συνεπαγομένη δαπάνας είναι ασυμβίβαστος προς την δυσχερή κατάστασιν της Πατρίδος. Αν δυνάμεθα να διαθέσωμεν μερικά χρήματα, έχομεν πληγάς να επουλώσωμεν», ενώ μιλώντας λίγα χρόνια αργότερα στην Δ΄ Εθνοσυνέλευση διακήρυττε: «Αρνούμαι να εγγίσω μέχρι και του οβολού τα δημόσια χρήματα, ενώ ευρισκόμεθα εις το μέσον ερειπίων και ανθρώπων βυθισμένων εις εσχάτην πενίαν».

stam3

Ουδέποτε εισέπραξε μισθό για τις υπηρεσίες του προς την πατρίδα και δώρισε όλα τα περιουσιακά του στοιχεία στον Αγώνα για την ελευθερία. Σε όσους τον επισκέπτονταν τούς συμβούλευε να διάγουν βίο λιτό όπως ο ίδιος «φορώντας ζώνη δερματένια και τρώγοντας ακρίδες και μέλι». Ένα από τα πρώτα μελήματά του ήταν η διοργάνωση των δικαστηρίων, καθώς αντιλαμβανόταν ότι μόνο με την θέσπιση και τήρηση νόμων θα μπορούσε να υπάρξει πολιτεία ευνομούμενη και κράτος δικαίου. Στο σημείο αυτό ηττήθηκε κατά κράτος, διότι τα τοπικά συμφέροντα των κοτζαμπάσηδων δεν του επέτρεψαν να προχωρήσει, καθώς εξοργισμένοι μαζί του τον υπονόμευσαν, και τέλος τον δολοφόνησαν. Σε αλλεπάλληλες συναντήσεις του με τον ίδιο τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη λίγα χρόνια πριν την δολοφονία του τού έλεγε: «Αν ο καθένας από εσάς – και ομιλώ δι’ εκείνους που κατέχουν τας πρώτας θέσεις εις την πολιτικήν ζωήν της χώρας – με εβοήθει ολίγον και καλοπίστως λησμονών διά μίαν στιγμήν τα προσωπικά του συμφέροντα, το έργον μου θα εγίνετο περισσότερον εύκολον δι’ εμέ και περισότερον καρποφόρον διά την Πατρίδα», ενώ έναν χρόνο αργότερα πάλι σε κατ’ ιδίαν συνάντησή του με τον Πετρόμπεη στην Αίγινα τού εξηγούσε γιατί δεν μπορούσε να ικανοποιήσει τα οικονομικά του αιτήματα και κατέληγε προτρέποντάς τον: «Υπομείνατε καθώς υπομένω και υπομένω ίσως επέκεινα της ανθρωπίνης δυνάμεως». Δυστυχώς όμως γι’ αυτόν ο Πετρόμπεης δεν είχε διαβάσει τον Πλάτωνα…

stam4

Αυτό που δεν κατάλαβε λοιπόν ο Πετρόμπεης και όλες οι τοπικές κοινωνίες της εποχής, είναι ότι ποτέ δεν μπορεί να προοδεύσει μία κοινωνία όταν η μερικότης προσπαθεί να επιβληθεί του καθολικού, όταν δηλαδή προηγείται το μέρος έναντι του όλου. Αυτήν την προγραμματική διακήρυξη ως απαραίτητη προϋπόθεση για την ευημερία των πόλεων που την χρωστούμε στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, καθώς στην Πολιτεία του ο πρώτος και στα Πολιτικά του ο δεύτερος ανέπτυξαν διεξοδικά, δεν ήταν σε θέση να κατανοήσουν οι τοπάρχες κυρίως της Μάνης και της Ύδρας, ακριβώς διότι δεν μπορούσαν να αντιληφθούν ότι μία κοινωνία για να ευτυχήσει πρέπει να ενδιαφέρεται για το κοινό καλό παραιτούμενη από τον ατομοκεντρικό χαρακτήρα εγωκεντρικών διεκδικήσεων που εξαντλούνται στο «εδώ και τώρα», αντιθέτως οφείλει να χαράσσει στόχους σε βάθος χρόνου με προοπτική δικδικώντας την είσοδό της στον ιστορικό χρόνο και την εθνική προκοπή που θα είναι κοινή για όλους μετά από συλλογική δουλειά και σκληρή προσπάθεια. Δυστυχώς για την ατυχή πατρίδα μας αυτά που για το οικουμενικό και φιλελεύθερο πνεύμα του Κυβερνήτη ηχούσαν αυτονόητα, για τον Πετρόμπεη ήταν πολύ ψιλά γράμματα. Η κλειστοφοβική κοινωνία της Μάνης συνέτριψε τον οικουμενικό ορίζοντα ενός ανθρώπου που απέδειξε με την ίδια την ζωή του ότι η ανιδιοτελής φιλοπατρία σημαίνει πρωτίστως γνώση σε βάθος του γνήσιου ελληνικού πνεύματος που ούτε κλείνεται στον εαυτό του, ούτε φοβάται, αλλά ούτε επιζητεί το ίδιον συμφέρον εις βάρος του κοινού καλού.

stam5

Ο πεφωτισμένος και εκσυγχρονιστής Ιωάννης Καποδίστριας ήρθε πολύ νωρίς για την Ελλάδα σε μία στιγμή που τής ήταν παντελώς αδύνατον να τον κατανοήσει. Δυστυχώς όμως δύο σχεδόν αιώνες αργότερα δείχνει ακόμη να μην καταλαβαίνει, καθώς αυτό που εδραιώθηκε στην χώρα μας έκτοτε ήταν ακριβώς το πνεύμα του Πετρόμπεη με την επικράτηση των συνδικάτων, τους διορισμούς των εκάστοτε «ημετέρων», το ρουσφετολογικό κριτήριο των συγγενικών δεσμών και της εντοπιότητος για τις προσλήψεις και τους διορισμούς και άλλα μελαγχολικά της σύγχρονης εθνικής μας ιστορίας. Το χειρότερο όλων είναι ότι δεν τον τιμά ούτε καν το φερώνυμο εθνικό μας πανεπιστήμιο, αφού προσκολλημένο στην λογική των κομματικών συντεχνιών αρνείται πεισματικά την έρευνα, τον κόπο, την γνώση και αφήνεται κάθε χρόνο έρμαιο στην βούληση καταληψιών που βυθίζουν την νέα γενιά στο πιο αντιδραστικό σκοτάδι, σαν αυτό που οι οξύθυμοι Μαυρομιχαλαίοι βύθισαν την χώρα εκείνο το πρωινό του 1831 έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος.

stam6

Υ.Γ. Αξιότιμε κύριε Πρύτανι σάς προτείνω να μετονομάσετε το Εθνικό Πανεπιστήμιο Αθηνών από Καποδιστριακό σε Πετρομπεϊκό. Το πνεύμα του Πετρόμπεη άλλωστε τιμήσατε και εσείς με τα έργα και τις πράξεις σας. Αν ποτέ ο αδίστακτος πολιτικός λαϊκισμός του τόπου μας επιτρέψει την ίδρυση σοβαρών ιδιωτικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων που θα προάγουν την έρευνα και την οικουμενικότητα του ελληνικού Λόγου και πνεύματος, ας τα ονομάσουμε τότε Καποδιστριακά επιδαψιλεύοντας πραγματική τιμή σε αυτόν που μας έδειξε με την ίδια του την ζωή τι πραγματικά σημαίνει να είσαι Έλληνας!

Ο Σταμάτης Κωνσταντινίδης είναι φιλόλογος εκπαιδευτικός των Εκπαιδευτηρίων Ι. ΤΣΙΑΜΟΥΛΗ και Διευθυντής του Γενικού Λυκείου.

stam7

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: